Mazowieckie Centrum Hodowli
i Rozrodu Zwierząt Sp. z o.o.
PL EN

CASK – Kappa Kazeina

Gen kappa-kazeiny w populacjach bydła holsztyńsko-fryzyjskiego występuje w postaci trzech alleli: A, B i E. Allele te warunkują zmiany sekwencji aminokwasowej w białku kappa-kazeiny, które wchodzi w skład miceli kazeinowej. Wyniki wielu badań wskazały jednoznacznie, że spośród 3 alleli, allel B wpływa korzystnie na tzw. przydatność technologiczną mleka.

Krowy o genotypie BB, AB i BE produkują mleko charakteryzujące się, wyższą zawartością kazein, krótszym czasem koagulacji, bardziej zwięzłym skrzepem i wyższym wydatkiem sera. Szczególnie korzystny jest genotyp BB kappa-kazeiny, gdyż mamy 100% pewność, że potomstwo po buhaju lub krowie z takim genotypem, odziedziczy pożądany allel B. Dla pozostałych genotypów, czyli AA, AE i EE nie stwierdzono pozytywnego wpływu na właściwości mleka.

 

BIAŁKA MLEKA

Najważniejsze geny białek mleka należące do markerów przydatności technologicznej, zawartości białka i tłuszczu w mleku to:

 

1. CASK czyli kappa-kazeina (k-kazeina). 

Jest to najważniejsze białko w mleku, które odgrywa zasadniczą rolę zarówno w odchowie potomstwa, jak i przetwórstwie serowarskim. Jego zawartość w mleku krowim stanowi ok. 78% - 85% ogółu białek mleka. Występują trzy genotypy k-kazeiny: AA, AB, BB. Są one łączone z cechami użytkowości mlecznej krów oraz z przydatnością mleka do przetwórstwa, a w szczególności do produkcji serów.

 

Kappa-kazeina BB:

- większa ilość białka ogólnego, kazeiny i białek serwatkowych w mleku,

- większa zawartość tłuszczu w mleku,

- krótszy o 10-30% czas koagulacji mleka?

- większa o 20-100% zwięzłość powstałego skrzepu,

- wyższa o 5-8% wydajność świeżego i dojrzałego sera (Parmezan, Cheddar, Camembert i Gouda),

- mniejsza zawartość komórek somatycznych i lepsza zdrowotność wymion,

- lepszy odchów cieląt.

W ostatnim okresie czasu w oznaczeniach dotyczących Kappa – kazeiny wyodrębnione zostały także warianty E.

Wariant E wpływa na technologiczne właściwości mleka, jednak od strony genetycznej jest odrębnym allelem. Buhaje z genotypem AE i EE nie poprawiają serowarskich właściwości mleka, natomiast buhaje BE podobnie jak buhaje AB przenoszą na ½ potomstwa korzystny wariant B.

 

Kappa-kazeina AB:

- wydajność mleczna na poziomie pośrednim między AA i BB,

- lepszy odchów cieląt,

- największe dobowe przyrosty cieląt? (ponad 900g),

- największa masa ciała przy odsadzeniu (ponad 240 kg).

 

Kappa-kazeina AA:

- wysoka wydajność mleczna
 

2. BLG czyli beta-laktoglobulina. 

Jest to uznany jako drugi co do ważności marker genetyczny przydatności technologicznej mleka.

Buhaje z genotypem BLG: BB i AB przenoszą na potomstwo geny wpływające korzystnie na skład chemiczny i właściwości technologiczne mleka. Efekty działania markerów CASK i BLG uzupełniają się.


 

3. CSN2 czyli beta-kazeina (ß-kazeina). 

Występują trzy genotypy ß-kazeiny: A1A1, A2A2, A1A2. allel A2 jest znany również jako marker  wydajności białka.

Pierwotnie mleko krowie zawierało tylko ß-kazeinę A2A2. W wyniku selekcji na wysoką wydajność mleczną, w hodowli pojawiły się też krowy z allelem A1. Jest to on dodatnio skorelowany z bardzo wysoką mlecznością i niestety jest również najczęstszą przyczyną alergii na mleko krowie. ß-kazeina A1 nie jest całkowicie rozkładana przez organizm ludzki z powodu odrębności na 67. pozycji sekwencji aminokwasowej. Powstaje wtedy związek tzw. kazomorfina, który może mieć związek z wieloma chorobami i objawami autoimmunologicznych. Fakt ten spowodował, że zaczęto przywiązywać dużą wagę do selekcji buhajów z genotypem A2A2, aby mogły one cechę tę przekazać swoim córkom. Mleko od krów, które zawiera ß-kazeinę A2A2 jest łatwiej strawne, nie ma właściwości uczulających, jest prozdrowotne, zmniejsza ryzyko zachorowania ludzi na cukrzycę i choroby serca.

Buhaje o genotypie k-kazeina BB – BLG BB – ß-kazeina A2A2 – są niezwykle rzadkie i powinny być szczególnie preferowane w inseminacji krów utrzymywanych w regionach intensywnej przetwórczości mleczarskiej zwłaszcza produkcji serów długodojrzewających.

 

Warto zapoznać się z bardzo prostą zasadą dziedziczenia genu kappa-kazeiny przedstawioną na trzech prostych przykładach.

W każdym z przedstawionych w nich schematach dziedziczenia istnieje możliwość urodzenia się potomstwa o genotypach – czasem takich samych, a czasem różnych, będących wypadkową genotypu ojca i matki.

 

Przykład 1.

Krowa ma niekorzystny genotyp AA, buhaj najlepszy, tj. BB – schemat dziedziczenia przedstawia się następująco:

krowa buhaj B B A AB AB A AB AB Widać, że już w pierwszym pokoleniu u wszystkich córek krów o genotypie AA uzyskana zostanie istotna poprawa – wszystkie one będą miały genotyp kappa-kazeiny AB.

 

Przykład 2.

Jeśli krowy uzyskane w wyniku krzyżowania przedstawionego w Przykładzie 1 pokryjemy ponownie buhajem o genotypie BB, wówczas uzyskamy kolejny znaczący postęp – 50% córek będzie miało genotyp AB, a 50% BB. krowa buhaj B B A AB AB B BB BB

Tak więc w ciągu kilku lat, korzystając z właściwych buhajów, możemy uzyskać diametralną zmianę wartości naszych krów i przydatności ich mleka dla serowarstwa.

 

Przykład 3.

Przy użyciu buhaja o genotypie AB na krowy o genotypie AA (jak w Przykł. 1.) uzyskany postęp będzie o 50% wolniejszy – pokazuje to poniższy schemat:

krowa buhaj A B A AA AB A AA AB

Widzimy więc, że przeciętnie tylko u co drugiej córki nastąpi poprawa genotypu kappa-kazeiny w kierunku AB, a u pozostałych nie ulegnie on zmianie i pozostanie w wariancie AA.

Ale to nie powód, by rezygnować z używania buhajów o genotypie AB – wiele z nich bardzo poprawia % białka w mleku swoich córek, niektóre z nich przekazują również poprawę procentowej zawartości tłuszczu.

A to jest bezpośredni i łatwo wymierny efekt już w pierwszym pokoleniu i to u wszystkich córek.

 

 

 

opracowała:

 Gł. Specj. ds. marketingu  

Monika Cichal