Mazowieckie Centrum Hodowli
i Rozrodu Zwierząt Sp. z o.o.
PL EN

Zapobiegać czy leczyć ?

W czasie częstych podróży po kraju obserwuję od lat niezmienny widok bydła, które jest pędzone na pastwisko i porusza się z wielkim trudem. A jakże ma chodzić inaczej jeśli racice wyglądają jak przysłowiowe płozy od sanek? Zadaję sobie pytanie „ kiedy ten obraz zmieni się ? Kiedy ludzie zaczną dostrzegać cierpienie zwierząt?

 

            Wraz z rozwojem hodowli warunki środowiskowe odbiegają coraz bardziej od warunków naturalnych.

Wolno żyjące bydło pokonywało olbrzymie przestrzenie w poszukiwaniu pastwisk. Poruszanie się było wymuszone, ale zapewniało harmonijny wzrost i rozwój kończyn oraz równomierne ścieranie się rogu puszek racicznych.

Obecnie, niezależnie od systemu chowu hodowca nie jest w stanie zapewnić takiej „porcji” ruchu, by zachować odpowiedni stosunek pomiędzy narastaniem, a ścieraniem się racic.

Dlatego też  racice rosną szybko i podlegają różnego rodzaju zniekształceniom, a gdy nie są odpowiednio pielęgnowane są przyczyną wielu niebagatelnych schorzeń. Poza tym u wysokowydajnych krów jakość rogu jest gorsza niż u ras prymitywnych.

            Nasza hodowla znajduje się w ciągłym rozwoju, ale problem schorzeń narządu ruchu u krów pozostaje od wielu lat ten sam. Niejeden hodowca poszukuje złotego środka, by niwelować skutki tego zjawiska.

            Wnikliwa analiza daje odpowiedź jakie są konsekwencje braku odpowiedniej pielęgnacji racic, a mianowicie:

  • obniżenie przyrostów;
  • spadek masy ciała;
  • zmniejszenie mleczności!
  • zmniejszona płodność krów!

Są to oczywiste straty ekonomiczne.

Stres związany z bólem powodowanym niesystematyczną, bądź nieprawidłową korekcją racic prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu.

W przeliczeniu na sztuki w gospodarstwie, gdzie przypadki zapaleń racic mogą sięgać ponad 15% pogłowia ( R. Danków, D. Cais – Sokolińska; 2003) można łatwo policzyć straty.

Zasady prawidłowej korekcji racic to przede wszystkim regularność i fachowość wykonania. Musimy sobie uświadomić, że tempo narastania rogu ściennego to przeciętnie – 0,2 mm na dobę, co daje w ciągu 6 tygodni ok. 1 cm!

Aby prawidłowo przeprowadzić zabieg skracania osoba wykonująca powinna znać anatomię prawidłowo zbudowanych racic. Niedopuszczalne jest obcinanie wierzchołka puszki rogowej – nie ma to nic wspólnego z korekcją, a może okaleczyć zwierzę na wiele tygodni.

Korekcję obecnie wykonuje się przy użyciu różnych narzędzi i sprzętu.

Popularne są rogostrugarki z odpowiednio przystosowanymi tarczami. Sprzęt taki powinien stać się wyposażeniem dużych ferm bydła. Dobrze przeszkolony personel, który zajmuje się pielęgnacją racic może w krótkim czasie wykonać zabiegi u wielu zwierząt.

 

Skupienie się tylko na i wyłącznie na przycinaniu wyrośniętego rogu racic to za mało, by uwolnić krowę od „ paznokciowych problemów”.

Pierwszym i nadrzędnym elementem jest systematyczna higiena i pielęgnacja racic, a w szczególności:

  1. Mycie racic wodą, a nawet szczotką, gdy istnieje taka potrzeba;
  2. Do oczyszczania racic należy przyzwyczajać cielęta i młodzież;
  3. Prowadzenie okresowych przeglądów kończyn, aby wcześnie wykrywać wady postawy, schorzenia i deformacje racic;Częstotliwość takich przeglądów zależy od systemu utrzymania bydła.
  4. Krowy chowane systemem alkierzowym muszą być poddawane co najmniej 2 razy w roku korekcji racic.Niebagatelne znaczenie dla prawidłowej postawy i ukształtowania racic ma ruch zwierząt. Jest on zapewniony w oborach wolnostanowiskowych i wolnowybiegowych – mała powierzchnia, ale  swobodny sposób poruszania istnieje. Szczególnie młodzież musi mieć zagwarantowane pastwisko albo przestronny okólnik.
  5. Dbanie o prawidłowe nawilgacanie rogu.Należy zwrócić uwagę, by bydło nie stało w wodzie, gnojówce lub na błotnistym podłożu. Gdy róg jest zbyt wilgotny szybko się ściera i źle chroni wewnętrzne warstwy racicy. Profilaktycznie, by zapobiegać nadmiernemu nawilgacaniu rogu można stosować kąpiele racic w 10% roztworze siarczanu miedzi lub w 5% formalinie. Takie kąpiele działają dobroczynnie na róg raciczny powodując jego utwardzenie i uelastycznienie, działają antyseptycznie i leczniczo przy drobnych uszkodzeniach skóry.
  6. Nadmierną suchość rogu można korygować kąpielami w  wodzie.

W dobrze zorganizowanej fermie powinny znaleźć się długie, przynajmniej kilkumetrowe zagłębienia - przepędy, w których można przeprowadzać kąpiele racic w w/w roztworach racic. Bydło szybo uczy się korzystać z tego dobrodziejstwa.

Prawidłowa pielęgnacja racic u bydła niweluje też koszty opieki weterynaryjnej w czasie gdy krowy zaczynają kuleć. Wezwanie lekarza oprócz kosztów bezpośrednich leczenia daje ok. 6 tygodni rekonwalescencji zwierzęcia po zabiegu.

Myślę, że przytoczone powyżej argumenty pozwolą odpowiedzieć na pytanie postawione na wstępie, a przykłady rozwiązań i zachowań będą pomocne dla hodowców bydła.

 

                                                                                   lek. wet. Małgorzata Kołosowska