Mazowieckie Centrum Hodowli
i Rozrodu Zwierząt Sp. z o.o.
PL EN

ZDROWE GENY- MCHiRZ sp. z o.o.

Mleko krowie w ponad 80% składa się z wody, pozostałe składniki to tłuszcz, białko, minerały i cukier mlekowy (laktoza). Ilość składników mleka jest uwarunkowana genetycznie (60-50 %) oraz środowiskowo (40-50 %). Z warunków środowiskowych najważniejsze jest żywienie oraz zdrowotność.

Białko dzieli się na kazeinę i białko serwatkowe. Kazeina jest głównym składnikiem białkowym mleka – stanowi ok. 80% wszystkich białek mlekowych, białka serwatki to tylko 20%. Białka serwatkowe są mniej przydatne z punktu widzenia przetwórstwa. Ich ilość zależy w bardzo dużym stopniu od stanu zdrowotnego wymion – jeżeli krowa ma stan zapalny wymienia, to udział białek serwatkowych wzrasta, a wartościowej kazeiny spada (im bardziej zaawansowane zapalenie tym większy spadek). Sama kazeina stanowi około 3% całej masy mleka, jest kompletnym białkiem, co oznacza, że zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, których organizm sam nie jest w stanie wyprodukować.

Kazeina jest wolno trawionym białkiem i dzieli się na kappa i beta-kazeiny. Kazeiny kappa stanowią około 70 % procent wszystkich kazein , a beta około 30.

Pod względem przetwórstwa mleka, najważniejszy jest gen kappa-kazeiny (CASK), który występuje w trzech podstawowych wariantach: AA, AB i BB, przy czym allel B jest pod tym względem najkorzystniejszy. Krowy mające w genotypie gen BB, a w drugiej kolejności także AB, produkują mleko o wyższej zawartości kazein, ma ono również lepszą przydatność technologiczną.

Kolejna kwestia to wspomniane wyżej beta-kazeiny, których jest kilka odmian, określonych przez geny krowy. Najczęstsze warianty beta-kazeiny to białka A1 i A2. Krowy mające w genotypie gen A1A1 produkują mleko typu A1, krowy z genem A2A2 produkują mleko typu A2, a krowy z A1A2 produkują mieszankę mleka A1/A2.

Przewaga kazeiny A2 nad A1 wynika z jej budowy chemicznej, dzięki obecności proliny (aminokwas) jest bezpieczniej trawiona i nie stanowi zagrożenia dla układu pokarmowego. Mleko krów, które zawiera kazeiny A2 jest łatwiej strawne, nie ma właściwości uczulających, jest prozdrowotne, zmniejsza ryzyko zachorowalności na cukrzycę czy choroby serca.

Jeżeli hodowcy zależy na wysokiej zawartości białka w mleku powinien się skupić na odpowiedniej genetyce stada. Odziedziczalność zawartości białka w mleku jest wysoka – procent białka w mleku jak już wcześniej wspomniano, w około 60% zależy od wartości genetycznej krów. Żeby zwiększyć ogólną zawartość kazeiny w mleku, należy wybierać buhaje o genotypach BB i AB pod względem kazeiny kappa, które przekazują na swoje córki geny zwiększające zwartość białka w mleku. Kolejnym krokiem jest wybór beta-kazeiny A2. Ideałem byłby wybór do swojego stada buhaja o genotypie kappa-kazeina BB – beta-kazeina A2A2 -  niestety buhaje o takim genotypie są niezwykle rzadkie.

Przeglądając najnowszy katalog buhajów MCHiRZ Sp. z o.o w Łowiczu można uzyskać informacje o określonym genotypie (CASK) przekazywanym przez buhaja córkom.

  • BB/A2A2: PAINTED ET ; EXODUS ET; WUNDER ET; MENTOS ET; SEZUAN ET; SLATAN ET; BERMUDA ET
  • AB/A2A2: GARICO ET; KR ELANGO; CHACCO ET; KZ CYMES; KING ROYAL ET