Bogactwo genetyki z Łowicza i Krasnego. Topowe rasy i programy zachowawcze
Spółki z Krasnego i Łowicza posiadają jedyną i największą w kraju pulę genetyczną zgromadzoną dla ras kolorowych, zarówno w zakresie doskonalenia, jak i ochrony zasobów genetycznych. Duża część tego nasienia jest zdeponowana w Krajowym Banku Materiałów Genetycznych, jednak w dalszym ciągu utrzymujemy buhaje ras simentalskiej i zachowawczych, aby oferować hodowcom jak najlepszą genetykę. I właśnie czterech przedstawicieli tych ras zaprezentowano podczas Dnia Hodowcy w Krasnem.
Przyjrzyjmy się im bliżej
Pierwszym samcem, który zaprezentował się hodowcom, był HEJNAŁ – młody, 20-miesięczny przedstawiciel rasy simentalskiej. Mimo młodego wieku zgromadził już wymaganą ilość nasienia i czeka na testowanie.
Rodzicami buhajów testowych zostają wybitne krowy oraz najlepsze buhaje z czołówki rankingu wyceny niemiecko-austriackiej. Ojcem HEJNAŁA jest buhaj HEISS, reprezentujący mocną linię buhajów, która przekazuje bardzo dobre wartości hodowlane.
Matka – JASKÓŁKA – to krowa z wysoką oceną typu i budowy na poziomie 85 punktów w ocenie ogólnej, która w trzeciej laktacji wydała imponującą ilość 10 158 kg mleka o zawartości 4,0% tłuszczu i 3,5% białka.
HEJNAŁ ma przeliczoną wartość hodowlaną w Niemczech na preselekcji na bazę genetyczną niemiecką. Jest nosicielem genu beta-kazeiny, a także wolnym od wszystkich wad występujących w populacji simentalskiej. Będzie przenosił na córki cechy wysokiej wydajności mlecznej oraz bardzo dobrej zdrowotności wymienia. Pod względem pokrojowym silnie poprawi budowę nóg i wymion – obszarów, nad którymi w hodowli simentali wciąż dość intensywnie pracujemy.
Rasa białogrzbieta
W Polsce realizowane są cztery programy hodowlane dla ras zachowawczych, a jednym z nich jest program dla rasy białogrzbietej. Przedstawicielem tej rasy wysłanym na ring był buhaj JOWISZ.
Rasa ta ma jeszcze status odtworzenia, dlatego istnieje możliwość kwalifikowania zwierząt na podstawie fenotypu z niepełnym rodowodem. Za kilka lat księgi zostaną zamknięte i taka możliwość bezpowrotnie minie.
Aktualnie populacja krów wpisanych do księgi liczy około 1550 sztuk, które są utrzymywane w 130 gospodarstwach.
Prace nad restytucją i zachowaniem zasobów genetycznych rasy białogrzbietej prowadzone są od lat 90. ubiegłego wieku przez Katedrę Hodowli i Ochrony Zasobów Genetycznych Bydła Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.
Rasa ta posiada szereg bardzo korzystnych cech, do których zaliczamy: bardzo dobrą płodność i plenność, długowieczność, wysoką zdrowotność, odporność na choroby i pasożyty, łatwość porodów, bardzo dużą żywotność cieląt, łatwość ich odchowu oraz małe wymagania żywieniowe. Bydło to ma również zdolność do ograniczania wydajności – co umożliwia przetrwanie sezonowych niedoborów paszowych – oraz do szybkiej regeneracji utraconej kondycji.
Buhaj JOWISZ pochodzi po ojcu JORDANIE i matce POLI. Posiada zbadane monogeny, jest nosicielem beta-kazeiny oraz kapa-kazeiny. Jego matka w trzeciej laktacji dała bardzo dobry wynik: w ciągu 305 dni wyprodukowała 8353 kg mleka o zawartości 3,53% tłuszczu i 3,35% białka.
Polska czerwono-biała
Kolejnym bohaterem, który zawitał na ring, był buhaj BASTER – przedstawiciel rasy polskiej czerwono-białej.
Zwierzęta te charakteryzują się dwukierunkowym, kombinowanym użytkowaniem (mleczno-mięsnym). W hodowli dąży się do zachowania dobrego umięśnienia, zdrowotności, długowieczności oraz optymalnego przystosowania do lokalnych warunków, ze szczególnym uwzględnieniem południowej Polski.
Najważniejsze założenia hodowlane dla tej rasy to:
- Dwukierunkowość – przydatność zarówno do produkcji mleka, jak i mięsa.
- Dobre umięśnienie – zwłaszcza w partii grzbietu, lędźwi i ud.
- Zdrowotność i odporność – znakomite przystosowanie do trudniejszych warunków środowiskowych.
- Długowieczność – możliwość wieloletniego użytkowania krów oraz dobre cechy funkcjonalne, w tym prawidłowa budowa nóg, racic i wymienia oraz wzorcowy rozród.
Buhaj BASTER urodził się w sierpniu 2025 roku. Jego ojcem jest MARMUR, zaś matką BRZOSKWINKA po buhaju SK EKWADOR. Matka Bastera zamknęła swoją produkcję w szóstej laktacji na poziomie 6347 kg mleka o zawartości 4,52% tłuszczu i 3,48% białka.
Polska czarno-biała
Pokaz buhajów ras zachowawczych zamknął UŁAN. Ojcem tego pięknego, prawie dwuletniego samc jest ARTIOM, a matką KLEPKA, która w pierwszej laktacji dała 4800 kg mleka.
Wszystkie rasy zachowawcze są do siebie zbliżone pod względem cech charakterystycznych, jednak każda z nich – ze względu na odmienny obszar występowania w kraju – posiada swoje specyficzne walory.
Polska rasa czarno-biała to rodzime bydło o użytkowości dwukierunkowej (mleczno-mięsnej). Jej hodowla ma kluczowe znaczenie dla zachowania dawnych cech krajowego bydła nizinnego: odporności, długowieczności, efektywnego wykorzystania pasz oraz adaptacji do lokalnych warunków.
Rasy rodzime i zachowawcze stanowią żywy fundament polskiego rolnictwa oraz nieoceniony rezerwuar unikalnych zasobów genetycznych. Wyróżniają się cechami wysoce poszukiwanymi przez nowoczesnych hodowców: wyjątkową odpornością na choroby i trudne warunki środowiskowe, znakomitą płodnością, długowiecznością, bezproblemowymi wycieleniami oraz zdolnością do optymalnego wykorzystania pasz objętościowych pochodzących z trwałych użytków zielonych.
Wielu konsumentów poszukuje produktów pozyskanych od ras rodzitych, charakteryzujących się unikalnymi walorami prozdrowotnymi i sensorycznymi. Mleko krów ras polskich cechuje się wysoką zawartością białka (w tym pożądanego wariantu kazeiny A2), doskonałą przydatnością serowarską oraz optymalnym profilem kwasów tłuszczowych. Z kolei wołowina z tych stad zyskuje uznanie smakoszy dzięki naturalnej kruchości, marmurkowatości i tradycyjnym walorom smakowym.




